Paragrafta Sessel Yineleme Nedir, Nasıl Bulunur? Cümle İçinde Sessel Yineleme Örnekleri
Türkçede anlatımı güçlendiren söz sanatları arasında yer alan sessel yineleme, özellikle paragraf sorularında ve edebî metinlerde sıkça karşımıza çıkar. Günlük hayatta farkında olmadan kullandığımız bu anlatım özelliği, ses tekrarlarıyla metne ahenk kazandırır. Paragrafta sessel yinelemenin ne olduğu ve nasıl örneklendirildiği iyi kavrandığında, hem sınav soruları hem de metin incelemeleri çok daha kolay hâle gelir.
PARAGRAFTA SESSEL YİNELEME NEDİR?
Sessel yineleme, bir paragraf ya da cümle içinde aynı seslerin, hecelerin ya da harflerin bilinçli şekilde tekrarlanmasıyla oluşan anlatım özelliğidir. Bu tekrarlar kulağa hoş gelen bir ahenk oluşturur ve anlatılan düşüncenin okur üzerinde daha kalıcı bir etki bırakmasını sağlar. Şiirde sık kullanılsa da düz yazılarda ve paragraflarda da sessel yinelemeye rastlamak mümkündür. Yazar, vermek istediği duyguyu güçlendirmek için benzer sesleri art arda kullanarak anlatımı daha canlı hâle getirir.
SESSSEL YİNELEME NASIL BULUNUR?
Bir paragrafta sessel yinelemeyi bulmak için öncelikle kelimelerin ses yapısına dikkat etmek gerekir. Aynı harf ya da sesin cümle içinde sık sık tekrar edilip edilmediği incelenir. Özellikle cümle başlarında, kelime köklerinde ya da eklerde görülen benzer sesler bu anlatım tekniğine işaret eder. Paragraf yüksek sesle okunduğunda kulağa çarpan tekrarlar, sessel yinelemeyi fark etmeyi kolaylaştırır. Anlamdan çok ses benzerliğine odaklanmak, bu tür sorularda doğru sonuca ulaşmayı sağlar.
İKİLEME İLE SESSEL YİNELEME ARASINDAKİ FARK
İkilemelerde kelimenin tamamı ya da anlamca yakın sözcükler tekrarlanır. Örneğin “ikişer ikişer” ve “üçer üçer” ifadeleri birer ikilemedir. Buna karşılık sessel yinelemede asıl olan anlam değil, ses benzerliğidir. Günlük hayatta sıkça kullandığımız “Beşer şaşar” sözü ise “ş” ve “a” seslerinin uyumuyla oluştuğu için sessel yinelemeye örnek olarak gösterilir.
ŞİİRLERDE SESSEL YİNELEME ÖRNEKLERİ
Şiirlerde sessel yineleme, çoğu zaman kafiye ve redif yoluyla karşımıza çıkar.
“Bahar gelir, bendeki tüm nehirler taşar
İçimdeki çocuk yine gelip sana koşar
Benim gönlüm sadece seninleyken yaşar
Suskun nağmelerim senin sesinle coşar”
Bu dörtlükte “şar” sesiyle yapılan tekrar, şiirde belirgin bir sessel yineleme oluşturur.
“Söyle sevgilim söyle neredesin
Hâlâ seni son gördüğüm yerde misin”
Bu örnekte ise “neredesin” kelimesi ile “misin” soru eki arasında ses benzerliği bulunur.
“Yolun, suyun, kuyunun dibindeyim” dizesinde “un” sesi,
“Sen benim açan ilk gülüm,
Sensiz yarım kalır ömrüm” dizelerinde ise “üm” sesiyle sessel yineleme yapılmıştır.
DÜZ YAZIDA SESSEL YİNELEME ÖRNEKLERİ
Sessel yineleme yalnızca şiirlerde değil, düz yazılarda da sıkça kullanılır.
“Buradaki sessizlik insanın içinde kimsesizlik uyandırıyor” cümlesinde “-sizlik” sesi dikkat çeker.
“Önce gözümden düştü, sonra gönlümden çıktı” ifadesinde “-den” ekiyle ses tekrarı yapılmıştır.
“Bu hayatta, bu dünyada, bu zamanda kimseye gözü kapalı güvenmeyeceksin” cümlesinde “-da” ekiyle oluşan ses benzerliği anlatımı güçlendirir.
“Farklılık demek, alışılmışın dışına çıkmak demek” örneğinde ise “demek” kelimesinin tekrarı sessel yineleme oluşturur.
DEYİM VE ATASÖZLERİNDE SESSEL YİNELEME
Deyimler ve atasözleri de sessel yinelemenin sıkça kullanıldığı alanlardır.
“Kol kırılır, yen içinde kalır” sözünde “-ır” sesi,
“Sakla samanı, gelir zamanı” atasözünde ise “-anı” sesiyle yapılan tekrar, bu anlatım özelliğine örnek gösterilir.
Sende Yorum yap