Müzikte ‘insan’ kalma mücadelesi

. Yazar - Kimbilir Editör 16 Ocak 2026 Cuma

Bandcamp, yapay zekâ üretimi şarkıları yasakladı. Net bir adım ve duruş. Dünya çapında müzisyenlerin dinleyicilerine doğrudan ulaşmak ve onlardan destek almak için kullandığı, albümlerini ve ürünlerini satışa çıkarabildiği bu alternatif platformda yapay zekâ istenmiyor. Herhangi bir ölçü de getirilmedi. Doğrudan yasak.

Bandcamp açıklamasında özetle “Biz sanatçılarla dinleyicilerini buluşturuyoruz. Yani insanlarla insanlar arasındaki ilişkiyi destekliyor ve büyütüyoruz” diyor. Yapay zekânın böyle bir ortamda işi olmadığı açık.

Açıklamada ayrıca insan yaratıcılığının desteklendiği açıklanmış.

Bu tutumla gündeme gelen kesin ayrım zamanla kendini daha fazla gösterecektir. Yüzde yüz yapay zekâ üretimi işlerle, yapay zeka kullanılmadan insanlar tarafından üretilmiş içeriklerin birbirinden kesin çizgilerle ayrılacağını düşünüyorum. Platformlar bir noktada yapay zekâ üretimi işleri filtrelemeyi bırakıp, neyin YZ neyin insan elinden çıkma olduğunu daha net ortaya koyma mecburiyetinde kalacaklardır.

Geçen kasım ayında müzik stream platformlarından Deezer, günde 50 bin yapay zekâ üretimi parçanın platforma yüklendiğini açıklamıştı. Bu rakam günlük toplam yüklemenin yüzde 34’üydü. Platformdaki tüm içeriğin yüzde 28’inin YZ üretimi olduğu da bir diğer bilgi. Deezer’ın IPSOS ile yaptığı ve sonuçları kasımda açıklanan araştırmaya göre dinleyicinin yüzde 98’i YZ üretimi şarkıyı duyduğunda ayırt edemiyor. Yani YZ üretimi şarkıların platformları ele geçirmesi süreci başarılı bir şekilde devam ediyor.

Deezer, sektördeki temel oyunculardan Spotify, Apple Music ya da YouTube Music gibi dev de değil. Bu rakamları dev oyuncuların ölçeğinde düşünürsek artık yüzde yüz YZ üretimi müziklere her gün ne ölçüde maruz kaldığımızı ve bunun farkında bile olmadığımızı bir gerçeklik olarak kabul edebiliriz. Bunların dışında mesela YouTube’da bulunan “çalışırken dinlenecek müzikler” ya da “rahatlatacak şarkılar” ve benzer başlıklar altında sunulan içeriklerin de neredeyse yüzde 90’ı YZ. Eskiden de bir lo-fi trendi vardı, şimdi YZ burayı da ele geçirmiş durumda.

“YZ ile üretilmiştir” etiketi gelebilir

Bu tip parçaların çok sayıda üretilip platformlara sızmasının altında yatan nedenlerden en önemlisi ekonomik. Herhangi biri, ücretsiz YZ araçlarıyla dilediği gibi müzik üretip platformların algoritmik ihtiyacını besleyebilir. Ürettiğiniz işler hele ki ambient, lo-fi falan gibi türlerdeyse anında listelere çekiliyor ve milyonlarca insana öneri olarak gidiyor. Bugün platformlar pasif gelir ihtiyacı içindeki milyonlarca insanın kuluçkaya yatırdığı yüz milyonlarca şarkıyı barındırıyor ve tahmin edeceğini üzere bu durum müzisyenlerin emeğinden çalıyor.

Meselenin özü, sanatçıların yapay zekayı bir araç olarak kullanması değil. Bu tip yapay zekâ kullanımında bir problem yok. Konu daya ziyade YZ’nın tamamen inisyatifi almış olması. Hangi platformun neye ihtiyacı olduğu bilgisini de, bu ihtiyacı karşılayacak içeriği üretmek için doğru prompt’u da basit YZ araçlarıyla hızlıca elde etmek mümkün. Bu da bir iştir ve üründür ancak bunun insan üretimi içeriklerin arasına gizlenip insan üretimi gibi sunulmasında problem var.

Müzik formatlarına yeni tip etiketler getirilmesi gündeme gelebilir. Belki de bundan sonra “YZ kullanılmamıştır” ya da tam tersi “YZ kullanılmıştır” anlamında bir şeyler yazılması gerekebilir fiziksel ya da dijital içeriklerin üzerine.