Danıştay harekete geçti, e-Devlet’ten kaldırıldı! 29 kodu ne anlama geliyor? Uzman isim Milliyet.com.trye anlattı

. Yazar - Kimbilir Editör 20 Ocak 2026 Salı

SGK kayıtlarında yıllardır çalışanların peşini bırakmayan ve yeni iş bulma süreçlerinde “gizli engel” haline gelen işten çıkış kodlarıyla ilgili kritik bir eşik aşıldı. Danıştay’ın verdiği emsal karar, işverenin tek taraflı beyanına dayanan ve çalışanlar üzerinde fişleme etkisi yarattığı tartışılan uygulamayı yeniden gündeme taşırken, milyonlarca çalışanın merak ettiği “SGK çıkış kodları tamamen kalkıyor mu?” sorusunu da beraberinde getirdi.

SGK’DA TARTIŞMALI ÇIKIŞ KODU KALDIRILDI

Kararda, söz konusu kodun yalnızca işverenin tek taraflı beyanına dayandığı, henüz yargı denetiminden geçmemiş iddiaların resmî kayıtlara işlendiği vurgulandı. Bu durumun çalışanların yeni iş bulmasını zorlaştırdığı, çalışma hayatını doğrudan etkilediği ve lekelenme riski yarattığı ifade edildi.

ÇALIŞANLAR İÇİN EMSAL KARAR

Danıştay, bu uygulamanın Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na, Anayasa’daki çalışma hakkına, özel hayatın gizliliğine ve masumiyet karinesine aykırı olduğuna dikkat çekti. Ayrıca böyle ağır sonuçlar doğuran bir düzenlemenin kanunla değil, yönetmelikle yapılmasının da hukuka uygun olmadığı belirtildi.

Mahkeme, "ahlak ve iyi niyet" başlığı altında çok farklı fiillerin tek bir kodda toplanmasının ölçüsüz olduğunu ve çalışanın hangi nedenle işten çıkarıldığının belirsiz kaldığını kaydetti.

Kararla birlikte, SGK kayıtlarında uzun süredir tartışma konusu olan bu kodun çalışan aleyhine fişleme etkisi yarattığı resmen tescillenmiş oldu. Kararın, işten ayrılış nedenlerine ilişkin sistemde yeni düzenlemelerin önünü açması bekleniyor.

HİZMET DÖKÜMÜNDE YENİ DÖNEM

Bu kapsamda e-Devlet’te yer alan SGK Tescil ve Hizmet Dökümü / İşyeri Ünvan Listesi belgesinde, işten çıkış kod ve açıklamaları kaldırıldı. Danıştay, bu kodların işveren beyanına dayanması ve çalışanların iş bulma sürecini olumsuz etkilemesi nedeniyle iptal kararı vermişti. Çalışanlar çıkış kodunu kendileri görebiliyor, ancak kurumlar ve işverenlere verilen belgelerde artık bu bilgiler yer almıyor. İşverenin işe giriş sürecinde çalışandan işten ayrılış bildirgesi istemesi halinde, fesih nedeni bu belgede yer almaya devam edecek.

Konuyla ilgili Milliyet'e açıklamalarda bulunan SGK Uzmanı Emin Yılmaz şu ifadeleri kullandı;

"Aslında kararın doğru verildiğinin düşüncesindeyim. 29 numaralı işten çıkış kodu aynen şunu söylemekte '29-İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih' çok genel bir durum ortaya çıkarıyor. Bu konuda işten çıkış kodları 1'den başlayarak 50 adet üzerinden değerlendirilmektedir.

İş kanunun, 25 maddesi ise İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını detaylandırmaktadır. Hatta bu işten çıkış kodunun 42 ile 50 numaralı çıkış kodları ayrı ayrı detaylandırılmıştır. (4857/25 maddesi)

AHLAK VE İYİ NİYET KURALLARINA UYMAYAN HALLER VE BENZERLERİ

Çıkış kodu 42 a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.

Çıkış kodu 43 b) İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.

Çıkış kodu 44 c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.

Çıkış kodu 45 d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.

Çıkış kodu 46 e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.

Çıkış kodu 47 f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.

Çıkış kodu 48 g) İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi.

Çıkış kodu 49 h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.

Çıkış kodu 50 ı) İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.

"29 ÇIKIŞ KODU DİREKT FİŞLEME ANLAMINA GELEBİLİYORDU"

Ayrıca çalışanı sadece 29 çıkış kodu ile yapılması doğrultusunda direkt bir suç isnat edip fişleme anlamına gelebilmektedir. Kişinin anayasadan gelen çalışma hakkında engel durum ortaya çıkarabilmektedir. İlgili Danıştay kararını incelendiği takdirde hem anayasaya hem de kişisel verilerin korunması kanunu doğrultusunda aykırılık olduğunu göstermektedir.

"Özel hayatın gizliliği" başlıklı 20. maddesinin 3. fıkrasında, "Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir."

TÜRKİYE’DE İŞE ALIM SÜREÇLERİ KÖKTEN DEĞİŞİR Mİ?

Bir sonraki süreçte işten çıkış kodları tamamen tarihe karışabilir. Şirketlerin insan kaynakları bu konudaki işe alım süreçlerinde farklı değerlendirme yöntemleri de mevcut hizmet dökümü veya işten çıkış belgesini e-devlet yöntemi işçiden talep edebiliyor. Bu belgeleri işçiden değil de istihbarat yöntemi ile o kişi hakkında eski işyerine telefonla ulaşıp bilgi istemesi de yapılabilir."