Asya Pasifik’te Washington’ın Stratejik Açılımı

. Yazar - Kimbilir Editör 16 Ağustos 2026 Pazar

Görünürde, Avrupa Birliği’nin (AB)başkenti Brüksel’i tatil rehaveti sardı. Yakıcı bir sıcaklık hakim. Mevsim normallerinin çok üzerinde seyreden termometrelerden dolayı insanlar evlerinde adeta pişiyor. Bu durum, Avrupa ülkelerinde çeşitli dönemlerde koalisyon ortağı olan Yeşiller partisinin politikalarından da kaynaklanmıyor değil. Aşırı derece yalıtılmış evler, mevsim dışı sıcaklıklarda ısındığı zaman bir türlü soğumuyor.

Konumuza dönecek olursak, bu yaz rehavetinde hafta içinde NATO Kuzey Atlantik Konseyi büyükelçiler düzeyinde toplandı. Konsey, Rusya’nın Romanya ve Polonya hava sahasını ihlalini kınarken Ukrayna’nın hava savunma sisteminin güçlendirilmesi konusunda taahhüdünü yeniledi.

Brüksel’deki yaz rehavetine rağmen NATO ve AB nezdinde izlenen en dikkat çekici konu, ABD Savunma Bakan Yardımcısı Elbridge Colby’nin Manila’da yaptığı konuşma oldu. Pentagon’un Siyaset Planlamasından Sorumlu Müsteşarı Colby’nin, Filipinler’in başkentinde Stratbase ADR Institute isimli düşünce kuruluşunda gerçekleştirdiği hitap Brüksel’den de çok yakından takip edildi.

Endonezya, Malezya, Tayland ve Kamboçya’yı kapsayan Güneydoğu Asya turunun ilk ayağı olan Manila, ABD’nin bölge ülkelerinden beklentilerini sıralaması açısından uygun bir zemin yarattı. Malum olduğu üzere ABD; konvansiyonel kuvvetlerinin önemli bir kısmını Avrupa’dan ve kısmen Orta Doğu’dan çekip Güneydoğu Asya’ya odaklanma kararı aldı. Bu çerçevede bölge ülkeleriyle ilişkilerini pekiştirme arayışına giren ABD’nin, Çin’in küresel etkisini nasıl sınırlandıracağına dair ipuçları vermesi bekleniyordu. Colby’nin konuşması doğrudan buna yönelik unsurlar barındırmasa da ABD’nin bölgedeki beklentileri Ankara’daki son NATO zirvesindeki söylemleri hatırlattı.

Vasi değil partner

Colby; ABD’nin Filipinler, Tayland, Endonezya ve Kamboçya’ya koruyucu vasi ya da müstemleke mantığıyla yaklaşmadığını, aksine her birini eşit partner olarak gördüğünü vurguladı. Buna paralel, söz konusu ülkelere kendi güvenliklerini artırmak adına gerekli yatırımları yapmalarını tavsiye etti. Ziyaret, Colby’nin göreve geldikten sonra bölgeye yaptığı ilk resmi temas olması bakımından önemliydi. Zira ABD, Avrupa’nın yeni güvenlik mimarisini Ankara zirvesinde şekillendirdikten sonra Asya’ya odaklanacağını teyit etmiş oldu.

Filipinler’in “örnek partner” olarak gösterilmesi iç basında geniş yer bulurken, Colby’nin turu bölgesel medyada da güçlü bir yankı uyandırdı. ABD’nin Avrupa’nın aksine Asya’dan çekilmediğinin, varlığını partnerlik temelinde göz hizasında artıracağının vurgulanması olumlu algılandı. Colby’nin Çin-Tayvan gerilimine veya Scarborough Shoal krizine hiç değinmemesi de dikkatlerden kaçmadı. Öte yandan, ABD’nin askeri caydırıcılık vaat etmesine karşın altyapı, ticaret ve ekonomik entegrasyon boyutunda somut bir alternatif sunamaması bölge medyasınca eleştirildi.

Destek ve soru işareti

Güneydoğu Asya hükümetlerininABD’nin açılımını memnuniyetle karşılaması önemli bir adım olsa da tek başına yeterli değil. Nitekim Pew Araştırma Merkezi’nin küresel araştırması, bölge halklarının ABD’ye kuşkuyla yaklaştığını ortaya koyuyor. Araştırmaya göre Güneydoğu Asya kamuoyu; Donald Trump’ın 2017’de Trans-Pasifik Ortaklığı’ndan çekilmesiyle yalnız bırakıldığını düşünüyor. Ayrıca ABD’nin Orta Doğu politikaları ile uluslararası hukuku göz ardı eden tutumu da bu güvensizlikte etkili.

Colby’nin hükümetlere yönelik partnerlik yaklaşımı ve Pentagon’un sadece sert güce dayalı değil ortak iş birliğini öne çıkaran konsepti kıymetli. Ancak bu stratejinin başarıya ulaşması için 1952 yılında İngiliz General Gerald Templer’a atfedilen ancak 1895 yılında Fransız General Hubert Lyaute’ in ilk kez dile getirdiği “Hearts and Minds” (kalpleri ve zihinleri) kazanmak gerekiyor. Aksi takdirde hükümetlerin Washington’a desteğine karşın Pekin, ABD’ye şüpheyle bakan Asya halklarının gönlünü kazanabilir. Bu durum da bölgeye istikrar yerine yeniden kaosu getirebilir.