İki ülkeyi yarıştıran altyapı çıkmazı! Her şeyi barajlara bağlamışlar: Hindistan Nepal’i kurtarabilir

. Yazar - Kimbilir Editör 30 Eylül 2026 Çarşamba

Derleyen: Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – Günümüzde hayatın devamını ve güçlü bir bağımsızlığı sağlayan en önemli unsurların başında gelen ‘enerji’, Nepal için yanlış planlarla giderek büyüyen bir sorunu beraberinde getirebilir. Ağustos ayında ülkede yaşanan devasa sel felaketi barajları yıkmış, yıkılan barajlar selin boyutlarını büyütmüş ve önüne geçilemez bir felaket ülkeyi uzun yıllar toparlanamayacağı bir yıkıma sürüklemişti. Zincirleme bir felaketten kurtuluş için her şeyin başında enerji gerekiyordu. Ancak Nepal, bu felaketten sonra ağır yara alan altyapı ve enerji kaynaklarıyla bunun için yeterli güce sahip değildi. Sonsuza kadar da böyle kalamazdı. Her zaman yaptığı gibi Hindistan’dan bir miktar enerji ithal edebilirdi. Ancak bu da günlük yaşama, üretime ve yeniden kalkınmaya ne kadar yeterdi ki? Belki de Nepal en büyük hatayı 1992’de aldığı birbirini takip eden kararlarla yapmıştı. Su politikaları, ülkedeki su potansiyelinin değerlendirilmesi gerektiği ve enerji ihtiyacı, ülkenin dört bir yanını hidroelektrik santralleriyle donatmıştı. Bu da onlarca barajın hızla inşa edilmesi anlamına geliyordu. Kimse 30 yılı aşkın süre sonra bu yatırımların bir felaket olup binlerce insanı ve Nepal’i yutacağını bilemezdi. Nepal için kurtuluş yerli imkânlarda değildi. Tıpkı 30 yıl önce kalkınma hareketlerinde yaptıkları gibi iki ülke yine Nepal üzerinde ‘söz sahibi’ olacaktı. Hindistan Nepal’i ‘daha saldırgan’ bir tavırla kendine çekerken Çin, sempati uyandıracak ‘iyilik hissi aşılayan’ politikaları seçmişti. Hindistan’ın istediği bugün binlerce insanı boğan su kaynaklarıydı. Çin ise bölgesel ve küresel anlamda ‘yorulmadan’ söz sahibi olmayı amaçlıyordu. Peki iki ülkenin Nepal çıkmazı nasıl sonuçlanacaktı?

ENERJİ İHTİYACI İÇİN NEPAL’İN KURTARICISI HİNDİSTAN MI?

Nepal enerji ihtiyacının yüzde 90’dan fazlasını ağustos ayındaki felakette kaybettiği hidroelektrik santrallerinden karşılıyordu. Bölgedeki barajların çökmesiyle Nepal neredeyse tamamen sular altında kalmıştı. Evler temellerinden ayrılmış, insanlardan haber alınamıyordu. Pek çok kişinin geçmişine ait her şey yok olmuş, gelecekleri ise kaybolmuştu. Ortada tüm bu geri dönülmez acı tablonun dışında onarılması gereken altyapı sistemleri ve yeniden kalkındırılması gereken bir ülke vardı. Hepsinden önce bunları yapmak için gereken enerji bir yerden ithal edilmeliydi. Nepal artık kendi kendine yetemeyeceğine göre ülkenin geçmişte bir miktar enerji ithali yaptığı Hindistan, zaten kurulu olan altyapı sistemleriyle Nepal’i yeniden aydınlatabilirdi. Peki Nepal’i enerji açığından kurtarmak Hindistan için neye mal oluyor?

Gyirong Port’, Çin-Nepal sınırındaki liman kompleksi

ÇİN 60 GÜNDE BİR BARAJ İNŞA EDEBİLİR Mİ? FELAKETİN SİMGE BİNASININ CAMLARI BİLE SAĞLAM

Çin’in hızlıca inşa ettiği altyapı ve üstyapı sistemleri küresel boyutta ses getiriyor, hızlı ve sağlam inşaatlarıyla ‘Çin malı’ algısı kırılıyordu. Ülkenin kalkınma ve gelişmeye olan uyumu ve etkili politikaları sınırlarını aşıyor ve onu önce bölgesinde sonra küresel boyutta söz sahibi yapıyordu. Dünya devi Çin bu gücüyle Asya’nın en büyüğüydü. Peki saniyeler içinde yıkılan Nepal barajlarını ne kadar zamanda tamir edebilirdi bu süper güç? Üstelik enerji altyapısı yara almış, ülke neredeyse tamamen yıkılmışken enerji üslerinin şehir planlaması neredeyse imkânsızdı. Oysa felaketin sembol görüntülerinden birinde yer alan ‘Gyirong Port’, Çin-Nepal sınırındaki liman kompleksi, camları bile kırılmadan bu felaketi atlatmayı başaracak kadar sağlam yapılmıştı. Yani Nepal’i kurtaracak inşa planı için Çin’in devreye girmesi kulağa hiç de mantıksız gelmiyordu. Peki Çin için baraj inşa etmek ne demekti?

Çin, beton bloklar, dev vinç sistemleri ve yapay zekâ destekli otonom iş makineleriyle orta ölçekli barajları ve su tutma setlerini çok kısa sürede inşa edebiliyor. Bazen günler veya haftalar içinde tamamlanan barajlar inşa edebilen Asya devi, lojistik gücü sayesinde 30 ila 60 günde inşaatı tamamlayabiliyor. Son yıllarda Çinli mühendisler, dağlık ve sarp arazilerde insan gücünün yetmediği yerlerde 7/24 çalışan robotik sistemler kullanarak baraj gövdesi döküm sürelerini tarihin en düşük seviyelerine indirmeyi başarmış durumda. Çin devasa mega barajları ise birkaç yılda inşa edebiliyor. Bu durumda Nepal’in kaybettiği su kaynakları ve hidroelektrik santrallerinin toparlanması için Çin desteği söz konusu olursa 1 ila 3 yıllık bir süre gerekiyor.

KRİZİN KAYNAĞI NEPAL’İN YIKIMI OLABİLİR Mİ? ASYA’DA İKİ DEVİN ÇIKMAZI

Nepal'in elektriğinin neredeyse tamamı hidroelektrikten elde ediliyordu. Aslında ülke Hindistan ile arasındaki transfer hattını bir zamanlar elektrik ithal etmek için kullanırken günümüzde Hindistan ve Bangladeş'e hidroelektrik ihraç etmek için kullanıyordu. Öyle ki Nepal bu hattan her yıl yaklaşık 200 milyon dolar kadar gelir elde ediyordu. Ağustosta yaşanan felaketle Nepal’in enerji sistemleri ağır yaralar almış ve Nepal ve Tibet sınırına yakın bölgeler tamamen yerle bir olmuştu. Trishuli Nehri havzasındaki 12 hidroelektrik santrali de bu felaketten nasibini almıştı. 12 santral devre dışı kaldığında Nepal'in toplam elektrik üretim kapasitesinin yüzde 10'undan fazlası da devre dışı kalmıştı. Hasar gören 12 tesisten 6’sına sahip olan devlet kuruluşu Nepal Elektrik Kurumu, Nepalli hanelere elektrik arzının yeterli olmaya devam ettiği konusunda güvence veriyor olsa da sorun bundan çok daha büyüktü. Ülkenin en büyük gelir kaynakları ve zenginliklerinden biri olan enerji, için sadece hidroelektrik santrallerine yatırım yapılmış olması Nepal için sorgulanması gereken sorunları beraberinde getirmiş olabilirdi. Çünkü uzmanlar felaketin sebeplerinden birini de fazla su kaynaklarıyla oluşan iklim değişikliği ve peşinden gelen doğa olaylarına bağlamıştı. 1992’de Nepal’de suyu değerlendirmeye yönelik alınan kararlar, 2010’da Hindistan'dan enerji ithalatının artırılmasıyla çözülmüştü. Hatta dengeler değişmiş Hindistan ve Nepal arasında sorun olan nehirler Nepal lehine akmaya başlamıştı. Bu kez ise Hindistan yeniden Nepal’e elektrik verebilir, tabii Çin’in buna bakışı da bölgesel bir sorunun fitilini ateşleyebilir!