Çalışmak İle İlgili Atasözleri Ve Deyimler: Çalışmak İle İlgili Atasözleri, Deyimler Ve Anlamları Nelerdir?

. Yazar - Kimbilir Editör 14 Ocak 2026 Çarşamba

Toplumların üretim anlayışı ve çalışma kültürü, yüzyıllar boyunca sözlü mirasla bugüne taşındı. Özellikle çalışmanın önemini vurgulayan atasözleri ve deyimler, hem bireysel sorumluluğu hem de emeğin değerini kısa ve çarpıcı ifadelerle anlatıyor. Günümüzde de geçerliliğini koruyan bu sözler, çalışkanlık ile başarı arasındaki bağı gözler önüne seriyor. Peki çalışmak ile ilgili atasözleri, deyimler ve anlamları nelerdir?

ÇALIŞMAK İLE İLGİLİ ATASÖZLERİ VE ANLAMLARI

İşleyen demir ışıldar
Sürekli çalışan, üreten ve kendini geliştiren kişi dinç ve verimli kalır; tembellik eden ise zamanla körelir.

Yazın başı pişenin, kışın aşı pişer
Zor zamanlarda emek verenlerin, ileride rahat edeceğini anlatır. Zamanında çalışmanın karşılığı sonradan alınır.

Yazın sıcakta terleyen, kışın soğukta üşümez
Çalışıp emek veren kişinin, zor günlerde sıkıntı çekmeyeceğini ifade eder.

Akan su yosun tutmaz
Sürekli hareket halinde olan, çalışan ve üretken kişiler durağanlaşmaz, geride kalmaz.

Zahmetsiz rahmet olmaz
Emek harcamadan, zorluk çekmeden başarıya ya da kazanca ulaşmanın mümkün olmadığını anlatır.

Bugünün işini yarına bırakma
Yapılması gereken işleri ertelemenin sorunlara yol açacağını, işlerin zamanında yapılması gerektiğini vurgular.

Lafla peynir gemisi yürümez
Sadece konuşmakla sonuç alınamayacağını, başarı için çalışmak gerektiğini ifade eder.

Yazın gölge hoş, kışın çuval boş
Yazın çalışmayan, rahatına düşkün olan kişilerin kışın yokluk yaşayacağını anlatır.

Er olan ekmeğini taştan çıkarır
Azimli ve çalışkan kişinin, en zor şartlarda bile geçimini sağlayabileceğini ifade eder.

Yazın çalışan kışın gülüşür
Zamanında çalışan ve emek verenlerin, zor dönemlerde huzurlu ve rahat olacağını anlatır.

Fakirlik ayıp değil tembellik ayıp
Yoksul olmanın utanılacak bir durum olmadığını, asıl ayıbın çalışmamak ve tembellik etmek olduğunu vurgular.

Boş gezmektense bedava çalışmak daha iyidir
Çalışmanın, karşılığı olmasa bile tembellikten daha değerli olduğunu anlatır.

Emek olmadan yemek olmaz
Çalışmadan ve emek harcamadan kazanç elde edilemeyeceğini ifade eder.

Açın gözü ekmek teknesindedir
Geçim sıkıntısı yaşayan kişinin düşüncelerinin sürekli çalışmaya ve kazanca odaklı olduğunu anlatır.

Açık ağız aç kalmaz
İhtiyacını dile getiren, talep eden kişinin sonunda bir çözüm bulacağını ifade eder.

ÇALIŞMAK İLE İLGİLİ DEYİMLER VE ANLAMLARI

Canla başla çalışmak
Bir işi büyük bir istek, azim ve özveriyle yapmak anlamına gelir.

İğneyle kuyu kazmak
Sonuç alması zor olan, sabır ve uzun süreli emek gerektiren işleri ifade eder.

Gece gündüz çalışmak
Bir hedefe ulaşmak için dinlenmeden, aralıksız emek vermek anlamına gelir.

Alın teri dökmek
Bir işi yaparken yoğun şekilde emek harcamak, çalışmak anlamında kullanılır.

Ekmek parası peşinde koşmak
Geçimini sağlamak için çalışmak zorunda olmayı anlatır.

Taş üstüne taş koymak
Küçük de olsa sürekli emek vererek bir işi ilerletmek anlamına gelir.

Didinip durmak
Geçim sağlamak ya da bir işi yoluna koymak için yorucu şekilde çalışmak demektir.

Çırpınıp durmak
Bir işi başarmak için yoğun çaba göstermek ancak zorlanmak anlamında kullanılır.

Eli ekmek tutmak
Çalışarak kendi geçimini sağlayabilecek duruma gelmek anlamına gelir.

Kara gün için çalışmak
Gelecekte yaşanabilecek zorluklara karşı emek vermek ve hazırlık yapmak anlamında kullanılır.